درس يازدهم : قياس مباحث « قضايا » مقدمه‌اى است براى مبحث « قياس » همچنانكه مباحث « كلّيات خمس » مقدمه‌اى بود براى مبحث « معرّف » . ما در درس دوم گفتيم كه موضوع منطق « معرّف و حجّت » است . بعدا خواهيم گفت كه عمده‌ترين حجتها قياس است . پس همهء مباحث منطق در اطراف معرف و قياس دور مىزند . در يكى از درسها گفتيم كه مسألهء تعريفات به طورى كه بتوان اشياء را تعريف تامّ و تمام كرد و به اصطلاح « حدّ تامّ » اشياء را كشف كرد ، از نظر فلاسفه امرى دشوار و در برخى موارد ناممكن است و لهذا منطقيّين چندان توجهى به باب « معرّف » ندارند . عليهذا با توجه به اين كه موضوع منطق « معرّف و حجّت » است و با توجه به اين كه مباحث « معرّف » كوتاه و ناچيز است و با توجه به اين كه عمدهء حجتها « قياس » است معلوم مىشود كه محور منطق « قياس » است . قياس چيست ؟ در تعريف قياس گفته‌اند : « قولٌ مؤلّفٌ مِنَ قَضايا بِحَيث يَلزِمُ عَنه لِذاتِه قولُ آخر » يعنى